સહસંયોજક બંધનું વિખંડન એટલે શું? તેના પ્રકારો ઉદાહરણ અને મુખ્ય તફાવત સાથે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સહસંયોજક બંધનું વિખંડન એટલે સહસંયોજક બંધ તૂટવાની પ્રક્રિયા. સહસંયોજક બંધ બે રીતે તૂટી શકે છે:
$(i)$ વિષમ વિભાજન (Heterolytic cleavage)
$(ii)$ સમવિભાજન (Homolytic cleavage)
| લક્ષણ | વિષમ વિભાજન | સમવિભાજન |
| :--- | :--- | :--- |
| $(i)$ ઉદાહરણ | $H_3C-Br \rightarrow H_3C^+ + Br^-$ (ધન અને ઋણ આયનો બને છે) | $H_3C-Br \rightarrow H_3C\cdot + \cdot Br$ (મુક્તમૂલકો બને છે) |
| $(ii)$ પ્રક્રિયાનો પ્રકાર | આયનીય અથવા ધ્રુવીય પ્રક્રિયાઓ | મુક્તમૂલક અથવા અધ્રુવીય પ્રક્રિયાઓ |
| $(iii)$ પ્રક્રિયાતંત્ર | બંધના બંને ઇલેક્ટ્રોન એક જ પરમાણુ પર જાય છે | બંધના બંને ઇલેક્ટ્રોન બંને પરમાણુ પર એક-એક જાય છે |
| $(iv)$ મધ્યવર્તી | કાર્બોકેટાયન અથવા કાર્બેનાયન બને છે | મુક્તમૂલકો બને છે |

Explore More

Similar Questions

નીચેના વિધાનો માટે સાચું કે ખોટું જણાવો:
$(i)$ સહસંયોજક બંધના હોમોલિટીક વિભાજન દ્વારા ધન અને ઋણ આયનો બને છે.
$(ii)$ સહસંયોજક બંધના હેટરોલિટીક વિભાજન દ્વારા ધન અને ઋણ આયનો બને છે.
$(iii)$ $CH_3-Cl$ ના $C-Cl$ બંધમાં માત્ર હોમોલિટીક વિભાજન શક્ય છે.
$(iv)$ જો બંધનું હેટરોલિટીક વિભાજન થાય,તો તેમાં આયનીય અથવા ધ્રુવીય પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે.

ઉપરની પ્રક્રિયામાં,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ માત્ર મેટા સ્થાન પર જ વિસ્થાપિત થાય છે,તેનું કારણ છે:
$I$. ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર વધુ છે
$II$. ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર પ્રમાણમાં ઓછી છે
$III$. ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા મેટા સ્થાન પર ઓછી છે
$IV$. ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા મેટા સ્થાન પર પ્રમાણમાં વધુ છે
સાચો જવાબ છે:

કાર્બનિક સંયોજનો સાથેની આયનીય પ્રતિક્રિયાઓ શેના દ્વારા આગળ વધે છે:
$(A)$ હોમોલિટીક બંધ વિભાજન
$(B)$ હેટરોલિટીક બંધ વિભાજન
$(C)$ મુક્ત મુલકનું નિર્માણ
$(D)$ પ્રાથમિક મુક્ત મુલક
$(E)$ દ્વિતીયક મુક્ત મુલક
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

જ્યારે રાસાયણિક પ્રક્રિયા થાય છે ત્યારે શું થાય છે?

$H_3C-Br$ નું અસમવિભાજન (heterolytic) અને સમવિભાજન (homolytic) દર્શાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo